Gazi Mustafa Kemal’e, 24 Kasım 1934’te kabul edilen kanunla ”Atatürk” soyadı verildi.
Başbakan İsmet Paşa’nın kanun teklifiyle; Büyük Kurtarıcı’ya, gerçekleri dile getiren en uygun, en güzel, en anlamlı soyadının verilmesi, Mecliste oy birliğiyle alkışlar arasında kabul edildi.
TBMM’nin, Mustafa Kemal’e ”Atatürk” soyadı verilmesine ilişkin oturumunu anlatan Anadolu Ajansı’nın haberi özetle şöyleydi:
”Reis, kanun teklifinin heyeti umumiyesini okudu. Bundan sonra kürsüye gelen İsmet Paşa dedi ki: ‘Arkadaşlar, Büyük Önderimiz, Cumhurreisimizin soyadı için kanun teklif ediyoruz. Düşündük ki, Soyadı Kanunu tatbik olunurken, Büyük Önder’in taşıyacağı adı tayin, Büyük Meclisin borcudur. Bu kanunla Atatürk adını teklif ediyoruz.
İnanıyoruz ki, Atatürk adıyla büyük Türk ulusu en büyük oğluna, en büyük saygılı hitabını yapmış olacaktır.’ (Alkışlar)”
Gün gün tarihte haftanın belli başlı öteki olayları şöyle:
19 Kasım
1900- İngiltere’de seçme ve seçilme hakkı isteyen 119 kadın, Avam Kamarasına zorla girmekten tutuklandı.
1926- Troçki ve Zinovyev, Politbüro’dan kovuldu.
1938- Atatürk’ün naaşı, İstanbul’dan Ankara’ya, hüzünlü bir törenle yola çıkarıldı.
1943- III. Tarih Kongresi toplandı.
1949- İstanbul Radyosu normal yayınına başladı.
1967- TBMM, hükümete ülke dışına asker gönderme yetkisi verdi. Donanma alarma geçirildi, Ankara’daki 28. Tümen İskenderun’a hareket etti.
1977- Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat, İsrail’i ziyaret eden ilk Arap lider oldu.
1979- Eski milletvekillerinden Ortadoğu gazetesi yazarı İlhan Darendelioğlu, İstanbul’da uğradığı silahlı saldırıda öldü.
1984- BM görevlisi Enver Ergun, Viyana’da Ermeni terör saldırısında öldü.
1985- ABD Başkanı Ronald Reagan ile Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov, Cenova’da ilk kez buluştu.
1988- Pakistan’da Benazir Butto başbakan seçildi.
1994- Halil Mutlu, Dünya Halter Şampiyonası’nda 7 dünya rekoru kırdı ve 3 altın madalya kazandı. Naim Süleymanoğlu 64 kiloda 5 dünya rekoru kırarak, 3 altın madalya, Fedail Güler de 70 kiloda iki dünya rekoru kırarak 2 altın madalya elde etti.
1996- Şair Enver Gökçe 61 yaşında öldü.
1999- İstanbul’daki AGİT Zirvesi’nin son günü, Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması’nın (AKKA) yeni koşullara uyarlanmış şekli, tarafların liderlerince imzalandı.
2007- Macar edebiyatının duayeni Magda Szabo 90 yaşında öldü.
2008- MHP İstanbul Milletvekili ve emekmi büyükelçi Gündüz Aktan, Ankara’da tedavi gördüğü hastanede vefat etti.
2010- İlk kadın emniyet müdürü Feriha Sanerk yaşamını yitirdi.
2011- Yönetmen Ömer Lütfi Akad hayata gözlerini yumdu.
20 Kasım
1910- Meksika Devrimi başladı.
1922- Lozan Konferansı’nın açılış töreni yapıldı.
1923- Halk Fırkası ”Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” örgütünü bünyesine aldı.
1926- ABD’li yazar Jack London intihar etti.
1943- İstanbul Teknik Üniversitesi kuruldu.
1945- II. Dünya Savaşı’ndan sonra Nürnberg duruşmaları başladı.
1949- Türk Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası grup eleme maçlarının ilkinde Suriye’yi 7-0 yendi.
1953- Türkiye’deki ilk otomobil mukavemet yarışı, ”İstanbul-Ankara-İzmir-İstanbul” güzergahında yapıldı.
1959- BM ”Çocuk Hakları Deklarasyonu”nu yayımladı.
1961- Türkiye’de ilk koalisyon hükümeti, Başbakan İsmet İnönü tarafından AP ve CHP’li bakanlarla kuruldu.
1975- İspanya’da General Franco öldü.
1979- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi ve
SBF Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Ümit Doğanay öldürüldü.
1984- Ressam Eşref Üren 87 yaşında öldü.
1989- BM Çocuk Hakları Sözleşmesi kabul edildi.
2003- İstanbul’da İngiltere Başkonsolosluğu ile HSBC Bank Genel Müdürlüğüne bulunulan intihar saldırılarında 27 kişi öldü.
2017- Emmy Ödülleri’nde “en iyi dizi” (Telenovela) ödülü verilen Kara Sevda, bu ödülü kazanan ilk Türk yapımı oldu.
2022- Bir Orta Doğu ülkesinde ilk kez düzenlenen Dünya Kupası finalleri Katar’da başladı.
21 Kasım
1783- Jean de Rozier ve Marquis d’Arlandes, Paris’te 500 feetin üzerine çıkarak balonla ilk uçuşu gerçekleştirdi.
1877- Edison, fonografı icat ettiğini duyurdu.
1922- Lozan Konferansı çalışmalarına başladı.
1923- Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa, İsmet Paşa, Kazım Karabekir Paşa, Ali Fuat Paşa, Kazım Paşa, Refet Paşa, Fahrettin Paşa, Cafer Tayyar Paşa ve cephede kahramanlık ve fedakarlık gösteren bazı sivil mebuslara, yeşil kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmesi hakkında Başbakanlık Tezkeresi TBMM’de kabul edildi.
1927- Samsun Amasya demiryolu hattı işletmeye açıldı.
1938- Atatürk’ün naaşı, törenle Etnografya Müzesi’ndeki geçici istirahatgahına getirildi.
1940- II. Dünya Savaşı koşulları altında, tüm Türkiye’de hava saldırılarına karşı karartma uygulamasına başlandı.
1941- Yükseköğretimde ”Türk İnkılap Tarihi” dersi zorunlu tutuldu.
1952- ABD, ilk hidrojen bombasını Pasifik’te patlattı.
1972- Ankara Radyosu, yurdun her yerine yayın yapmaya başladı.
1980- ABD’de tahminen 83 milyon TV izleyicisi, ”Dallas” dizisinde, JR’ı kimin vurduğunu öğrenmek amacıyla televizyonlarının karşısına geçti.
1996- Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) Antlaşması Paris’te imzalandı.
2002- Prag’taki NATO Zirvesi’nde Litvanya, Letonya, Estonya, Bulgaristan, Romanya, Slovakya ve Slovenya’nın ittifaka katılmaları kabul edildi.
2005- Türkiye’nin, Oscar ödüllerinin ”En İyi Yabancı Film” dalındaki temsilcisi ”Gönül Yarası”, New York’ta Uluslararası Queens Film Festivali’nde ”En İyi Film” ödülünü aldı.
2021- Eski Genelkurmay Başkanlarından emekli Org. Yaşar Büyükanıt vefat etti.
2022- Gazeteci Hınçal Uluç yaşamını yitirdi.
22 Kasım
1332- Şair Aşık Paşa öldü.
1617- Sultan I. Ahmet öldü; I. Mustafa tahta çıktı.
1906- Öykü yazarı Sait Faik Abasıyanık doğdu.
1906- SOS tehlike sinyali, Berlin’deki uluslararası radyo telgraf konvansiyonunda kabul edildi.
1909- İstanbul’da, tıp fakültesine bağlı olarak ”dişçilik” eğitimi veren yüksekokul açıldı.
1948- II. Türkiye İktisat Kongresi toplandı.
1950- Dünya Barış Konseyi, şair Nazım Hikmet’e, İspanya’dan Pablo Picasso, Şili’den Pablo Neruda, Amerika’dan Paul Robeson ve Polonya’dan Wanda Jakubowska ile beraber Uluslararası Barış Ödülü verdi.
1962- Hükümetin davetlisi olarak Türkiye’yi ziyaret eden Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios’un gezisi olaylı geçti.
1963- ABD Başkanı John F. Kennedy, Dallas’ta suikastta öldü.
1968- Ankara’da Dr. Kemal Beyazıt ve ekibi, ilk kalp naklini yaptı. Maviş Karakurt adlı hasta 18 saat yaşayabildi.
1975- Monarşi İspanya’ya geri döndü; Carlos İspanya Kralı oldu.
1976- Yazar Sevgi Sosyal 40 yaşında öldü.
1982- Açıköğretim uygulaması başladı.
1982- Türkiye I. Pul Kongresi Ankara’da yapıldı.
1983- TRT Genel Müdürü Macit Akman, ”Yorgun Savaşçı” filminin yaktırıldığını açıkladı.
1994- Tiyatro oyuncusu Asuman Korad, Ankara’da öldü.
2005- Atatürk’ün Nutuk’u orijinal metninden Rusça ve Yunancaya çevrildi.
2010- Kamboçya’da bir festivalde yaşanan izdihamda 345 kişi öldü, 440 kişi yaralandı.
2017- Rize-Erzurum arasında ulaşım sağlayan 14.3 kilometrelik Ovit Tüneli’nde tek tüp kontrollü olarak ulaşıma açıldı.
23 Kasım
1918- Fransız generali Franchet d’Esperey, işgal orduları komutanı olarak İstanbul’a girdi. Beyaz ata binen Franchet d’Esperey’e, ”bir kral gibi” tören yapılması tepki çekti.
1925- Şurayı Devlet (Danıştay) kanunu kabul edildi.
1936- Henry R. Luce tarafından yayınlanan Life dergisinin ilk sayısı çıktı.
1942- ”Casablanca” filminin ilk gösterimi New York’ta yapıldı.
1970- Türkiye’nin Ortak Pazar’a üyeliği için 22 yıllık geçiş dönemi öngören Katma Protokol, Brüksel’de imzalandı.
1976- Fransız düşünürü Andre Malraux öldü.
1985- DSP Genel Başkanlığı’na Rahşan Ecevit seçildi.
1990- Prof. Dr. Tansu Çiller, DYP’den siyasete atıldı.
1992- Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden sanatçı Vasfi Rıza Zobu 90 yaşında öldü.
1993- Seramik sanatçısı Ünal Cimit 59 yaşında öldü.
2003- Çin’de yapılan Dünya Liseler Futbol Şampiyonası’nda Trabzon Lisesi, ev sahibi ülke temsilcisini 1-0 yenerek ilk kez şampiyon oldu.
2015- Siyasetçi Kamran İnan vefat etti.
24 Kasım
1870- Türkiye’nin ilk mizah gazetesi ”Diyojen” yayımlandı.
1927- Ankara’da, Heinrinck Krippel tarafından yapılan Zafer Abidesi açıldı.
1934- Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Meclisten çıkan kanunla ”Atatürk” soyadını aldı.
1941- II. Dünya Savaşı ortamında; pasta ve unlu yiyeceklerin yapımı yasaklandı.
1961- BM, nükleer silah yasağını ABD’nin protestosuna karşın kabul etti.
1963- ABD Başkanı John Kennedy’nin katil zanlısı Lee Harvey Oswald, Jack Ruby tarafından öldürüldü.
1976- Van ve çevresinde, Çaldıran-Muradiye’de etkili olan 7,2 büyüklüğündeki depremde 3 bin 840 kişi öldü.
1977- Yunanistan, Büyük İskender’in babası Kral II. Philip’in mezarının bulunduğunu açıkladı.
1979- Basın Şeref Kartı sahibi Ahmet İhsan Bahçıvangil 69 yaşında öldü.
1981- ÖĞRETMENLER GÜNÜ: Millet Mekteplerinin 1928’de açılışı ve Atatürk’ün Başöğretmenliği kabul tarihi olan 24 Kasım günü, bu yıldan itibaren Öğretmenler Günü olarak kutlanıyor.
1988- Sürgünde Bağımsız Filistin Devleti kuruldu.
1989- Hakkari’nin Yüksekova ilçesi İkiyaka köyünde, çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 28 vatandaş, teröristlerce öldürüldü.
1991- Quenn topluluğunun solisti Freddy Mercury, AIDS ile gelen zatürre yüzünden Londra’da öldü.
1996- ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz’a Budapeşte’de Hilton Oteli lobisinde yumruklu saldırıya uğradı.
2015- Türk F16’ları hava sahasını ihlal eden bir uçağı düşürdü. Suriye’nin Yaylabucak bölgesine düşen uçağın SU 24 tipi Rus uçağı olduğu açıklandı.
25 Kasım
1893- Orhun Kitabeleri, Kopenhag Üniversitesi Genel Dil Bilimi profesörü ve Danimarka Kraliyet İlimler Akademisi üyesi Wilhelm Ludwig Thomsen tarafından okundu. Thomsen, Orhun alfabesini çözdüğünü, 15 Aralık 1893’te Danimarka Kraliyet İlimler Akademisinde sunduğu bildiriyle bilim dünyasına açıkladı.
1925- Şapka giyilmesi konusundaki kanun, TBMM’de kabul edildi. Kanun, 28 Kasımda yürürlüğe girdi.
1945- Bestekar Lemi Atlı 76 yaşında İstanbul’da öldü.
1958- Ahmet Adnan Saygun’un bestelediği Yunus Emre Oratoryosu, BM’nin yeni çalışma dönemi dolayısıyla New York’ta seslendirildi.
1973- Yunanistan’daki ayaklanmalar sonunda Başbakan Georgios Papadopulos, cunta tarafından devrildi.
1979- Abdi İpekçi suikastı sanığı Mehmet Ali Ağca, Kartal Maltepe Askeri Ceza ve Tutukevi’nden kaçtı.
1998- 55. Hükümet, gensoru ile düşürüldü. Devlet Bakanı Güneş Taner’in bakanlık görevi sona erdi. Başbakan Mesut Yılmaz, istifasını Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e sundu.
1999- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, PKK’nın elebaşı Abdullah Öcalan’a verilen ölüm cezasını onadı.
2016- Küba devriminin lideri Fidel Castro yaşamını yitirdi.
2020- Arjantinli futbolcu Diego Armando Maradona öldü.
