*Gençlerimizi bağımlılıktan ve sağlık risklerinden koruyalım*
*Araştıran, hazırlayan ve derleyen:*
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU
👇👇🏼👇👇🏼👇👇🏼
*Kıymetli dostlarım,*
*Değerli okuyucularım;*
Elektronik sigara, özellikle gençler arasında renkli aromaları, küçük ve kolay taşınabilir cihazları, sosyal medya paylaşımları ve “zararsız buhar” algısıyla hızla yayılıyor. Oysa cihazdan çıkan şey yalnızca su buharı değildir. Isıtılan sıvının oluşturduğu aerosol, nikotin ve sağlığa zararlı olabilecek kimyasallar içerebilir. “Elektronik” olması, “aromalı” olması ya da duman çıkarmaması onu güvenli hâle getirmez.
*ELEKTRONİK SİGARA NEREDEN ÇIKTI, NASIL YAYILDI ?*
Modern elektronik sigaranın yaygınlaşan ilk örneklerinden biri, Çinli eczacı Hon Lik’in 2003’te geliştirdiği cihazdı; ürün 2004’te Çin’de piyasaya çıktı. İlk dönemlerde sigaraya alternatif veya sigarayı bırakmaya yardımcı bir ürün olarak tanıtıldı. Zaman içinde meyve, şekerleme ve nane aromaları; şık ve küçük cihazlar; sosyal medya tanıtımları ve arkadaş çevresindeki kullanım, özellikle gençlerin ilgisini artırdı.
*ELEKTRONİK SİGARANIN SAĞLIĞA ZARARLARI*
▪︎NİKOTİN BAĞIMLILIĞI OLUŞTURABİLİR
Elektronik sigaraların çoğunda bağımlılık yapan nikotin bulunur. Bazı cihazlarda nikotin tuzları kullanılır; bu, yüksek nikotin miktarlarının daha kolay solunmasına yol açabilir. Kişi kısa sürede sık kullanmaya başlayabilir; kullanamadığında huzursuzluk, dikkat güçlüğü ve yoğun istek yaşayabilir. “Sadece arkadaş ortamında deniyorum” diye başlayan kullanım da bağımlılığa dönüşebilir.
▪︎ GELİŞEN BEYNİ ETKİLEYEBİLİR
Beyin gelişimi yaklaşık 25 yaşına kadar devam eder. Nikotin; dikkat, öğrenme, duygu durumu ve dürtü kontrolüyle ilgili süreçleri olumsuz etkileyebilir. Gençlerde bağımlılık gelişme riski de ayrıca önem taşır.
▪︎ SOLUNUM YOLLARINA ZARAR VEREBİLİR
Aerosolde akciğerlere kadar ulaşabilen çok küçük parçacıklar, bazı kanser yapıcı kimyasallar, nikel, kalay ve kurşun gibi metaller bulunabilir. Öksürük, nefes darlığı ve solunum yollarında tahriş görülebilir. Uzun dönem etkilerin tamamı henüz bilinmiyor; bu belirsizlik ürünün güvenli olduğu anlamına gelmez.
▪︎ KALP VE DAMAR SAĞLIĞINI ETKİLEYEBİLİR
Nikotin kalp hızını ve kan basıncını artırabilir. Aerosoldeki bazı zararlı maddeler de kalp ve damar sistemi üzerinde olumsuz etki oluşturabilir. Sigarayla birlikte elektronik sigara kullanmak, kişiyi iki ürünün zararlı maddelerine birden maruz bırakabilir.
▪︎ ÇEVREDEKİ KİŞİLER DE MARUZ KALABİLİR
Kullanıcının çevresine yayılan aerosol de nikotin ve başka zararlı olabilecek maddeler taşıyabilir. Kapalı ortamda kullanılması, yakındaki kişilerin de bu maddeleri solumasına neden olabilir.
▪︎ SIVIYA TEMAS VE CİHAZ ARIZALARI TEHLİKE OLUŞTURABİLİR
Nikotin içeren sıvının yutulması veya cilde temas etmesi zehirlenmeye yol açabilir. Kalitesiz, bozulmuş ya da kurcalanmış cihazlarda pil arızası ve yanık riski de bildirilmiştir.
*ÖLÜMLE SONUÇLANAN VAKALAR HAKKINDA ÖNEMLİ BİR NOT*
2019–2020 döneminde ABD’de elektronik sigara veya benzeri ürünlerle bağlantılı ağır akciğer hasarı salgını yaşandı. CDC, 18 Şubat 2020’ye kadar 2.807 hastaneye yatış veya ölüm bildirimi ve 68 ölüm doğrulandığını açıkladı. Bu salgında vakalar özellikle THC içeren bazı ürünlerle ve bunlara eklenmiş E vitamini asetatıyla güçlü biçimde ilişkilendirildi. Bu verileri, tüm elektronik sigara kullanıcılarının aynı şekilde öleceği ya da bütün vakaların sıradan nikotinli ürünlerden kaynaklandığı biçiminde yorumlamak doğru değildir. Ancak denetimsiz ve içeriği bilinmeyen ürünlerin ölümcül sonuçlara yol açabileceğini gösteren ciddi bir uyarıdır.
*“SİGARAYI BIRAKTIRIYOR” SÖZÜNE DİKKAT*
Dünya Sağlık Örgütü, tüketici ürünü olarak satılan elektronik sigaraların toplum genelinde sigarayı bırakmada etkili olduğunun kanıtlanmadığını belirtiyor. Sigarayı bırakmak isteyenlerin hekimden veya sigara bırakma polikliniğinden destek alması; kanıtlanmış yöntemleri sağlık profesyoneliyle değerlendirmesi daha doğru olur.
*GENÇLERİMİZE ÇAĞRIMIZ*
Elektronik sigarayı hiç denemediyseniz başlamayın. Kullanıyorsanız, bunu saklamak veya tek başınıza çözmeye çalışmak yerine güvendiğiniz bir yetişkinle ve sağlık profesyoneliyle konuşun. Bırakmak için destek istemek zayıflık değil, sağlığınız için atılmış güçlü bir adımdır. Türkiye’de sigarayı bırakma konusunda ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı da destek ve yönlendirme sağlar.
Aroması meyve gibi, görüntüsü oyuncak gibi olabilir; fakat içeriği masum değildir. Gençlerimizi bu bağımlılıktan korumak, doğru bilgi vermek ve ihtiyaç duyduklarında yanlarında olmak hepimizin sorumluluğudur.
*Kaynaklar*
▪︎ Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Tobacco: E-cigarettes
▪︎ ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Health Effects of Vaping
▪︎ CDC, E-Cigarette Use Among Youth
▪︎ CDC, EVALI vakaları ve ölümleri hakkında açıklama
▪︎ T.C. Sağlık Bakanlığı, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı
🙏🙏🙏🙏🙏
