Köşe Yazısı

*GENÇLEŞMEK İSTERKEN SAĞLIĞIMIZDAN OLMAYALIM*

Ecz. Bakır YEGENOĞLU

Ecz. Bakır YEGENOĞLU

Tüm Yazıları Gör
*GENÇLEŞMEK İSTERKEN SAĞLIĞIMIZDAN OLMAYALIM*

*BİOTİN, KOLAJEN VE MAGNEZYUMU BİLİNÇSİZ KULLANMANIN RİSKLERİ*

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi yerine geçmez.

*Araştıran, hazırlayan ve derleyen:*
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU

👇👇🏼👇👇🏼👇👇🏼

*Kıymetli dostlarım,*
*Değerli okuyucularım;*

Saç, cilt ve tırnakları güzelleştirme; daha dinç ve zinde hissetme umuduyla biotin, kolajen ve magnezyum ürünlerine sıkça başvuruluyor. Ancak bir ürünün “vitamin”, “mineral” ya da “doğal takviye” olarak satılması, herkes için gerekli ve zararsız olduğu anlamına gelmez.

Takviyeler, eksiklik veya belirli bir sağlık gereksinimi olduğunda hekim önerisiyle yararlı olabilir. Gereksiz yere, yüksek dozda veya birden fazla ürünü birlikte kullanmak ise beklenmeyen sorunlara ve ilaç etkileşimlerine yol açabilir.

ÖNEMLİ BİR AYRIM

Her takviye karaciğere ve böbreğe zarar verir demek doğru değildir. Risk; ürünün içeriğine, dozuna, kullanım süresine, kişinin mevcut hastalıklarına ve birlikte aldığı ilaçlara göre değişir. Örneğin biotinin temel bilinen riski çoğunlukla karaciğer hasarı değil, bazı kan tahlillerini yanıltabilmesidir. Magnezyum fazlası ise özellikle böbrek işlevi bozuk kişilerde tehlikeli düzeylere çıkabilir. Bazı vitaminlerin aşırı ve uzun süreli kullanımı da karaciğer veya böbrek sorunlarına yol açabilir.

*BİOTİN:*
*SAÇ İÇİN KULLANILIYOR; TAHLİL SONUÇLARINI YANILTABİLİR*

Biotin, B grubu vitaminlerinden biridir. Gerçek biotin eksikliği nadirdir. Saç dökülmesi veya tırnak kırılması olan herkeste biotin eksikliği bulunduğu söylenemez; bu şikâyetlerin demir eksikliği, tiroit sorunları, beslenme yetersizliği, bazı ilaçlar ya da başka hastalıklarla ilişkisi olabilir.

Yüksek doz biotin bazı hormon ve diğer laboratuvar testlerinde yanlış sonuçlara neden olabilir. Özellikle tiroit testleri etkilenebilir; bazı troponin testlerinde sonucun hatalı düşük çıkması kalp krizi değerlendirmesini güçleştirebilir. Bu nedenle kan tahlili yaptırmadan önce biotin veya biotin içeren saç-tırnak ürünleri kullandığınızı hekime ve laboratuvara mutlaka bildirin. Ürünü ne zaman bırakmanız gerektiğini sağlık ekibine sorun; kendi başınıza ilaç kesmeyin veya acil değerlendirmeyi geciktirmeyin.

*KOLAJEN: “GENÇLEŞTİRİR” VAADİNE TEMKİNLİ YAKLAŞIN*

Kolajen, vücudumuzda bulunan bir proteindir; kolajen takviyesi ise vitamin değildir. Bazı araştırmalarda cilt görünümü veya eklem rahatlığı üzerinde sınırlı yararlar bildirilse de kanıtlar kesin değildir ve ürünün herkeste aynı sonucu vereceği söylenemez. Kolajen, yaşlanmayı durduran veya hastalıkları tedavi eden bir ürün olarak görülmemelidir.

Ürünün balık, sığır, tavuk gibi hangi kaynaktan üretildiğine dikkat edin. Kaynağına karşı alerjisi olanlar, hamileler, kronik hastalığı bulunanlar ve düzenli ilaç kullananlar başlamadan önce hekim veya eczacıya danışmalıdır. Ürünün içeriğinde kolajenin yanı sıra biotin, vitaminler, mineraller veya bitkisel bileşenler bulunabileceğini de unutmayın.

*MAGNEZYUM:*
*FAZLASI İSHALDEN KALP RİTMİ SORUNUNA KADAR UZANABİLİR*

Magnezyum kas ve sinir işlevleri dâhil birçok vücut sürecinde görev alır. Fakat kramplar, yorgunluk veya uyku sorunu tek başına magnezyum eksikliğini kanıtlamaz. Bu yakınmaların başka nedenleri de araştırılmalıdır.

Takviye veya magnezyum içeren ilaçların yüksek miktarları ishal, bulantı ve karın krampları yapabilir. Çok yüksek alımda tansiyon düşmesi, kas güçsüzlüğü, solunum güçlüğü ve kalp ritminde bozulma gibi ağır tablolar görülebilir. Böbrekler fazla magnezyumu uzaklaştırdığı için böbrek işlevi bozulmuş kişilerde zehirlenme riski artar. Bazı antibiyotikler ve kemik erimesi ilaçlarıyla da etkileşebilir.

NIH’nin yetişkinler için verdiği 350 mg/gün üst sınırı, yiyeceklerde doğal olarak bulunan magnezyumu değil, takviye ve ilaçlardan alınan magnezyumu kapsar. Bu değer herkese uygun bir kullanım dozu veya tedavi hedefi değildir; hekim önerisiyle tedavide farklı dozlar gerekebilir. Etikette “elementel magnezyum” miktarını kontrol edin ve birden fazla üründeki magnezyumu üst üste eklemeyin.

*FAZLA VİTAMİN DE ZARAR VEREBİLİR*

“Vitamin nasıl olsa zararsızdır” düşüncesi doğru değildir. Örneğin önceden oluşmuş A vitamininin yüksek miktarları karaciğer hasarına neden olabilir. Aşırı D vitamini kandaki kalsiyumu yükselterek böbrek taşı ve böbrek hasarı gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Risk, özellikle yüksek dozların uzun süre hekim kontrolü olmadan kullanılmasında artar.

Bu nedenle birden fazla multivitamin, saç-cilt-tırnak ürünü ve mineral takviyesini birlikte kullanmadan önce etiketlerdeki içerikleri karşılaştırın. Aynı vitamin veya mineral birkaç farklı ürünün içinde bulunabilir.

*HALSİZLİK VE TAKATSİZLİKTE NE YAPMALI ?*

Halsizlik ve takatsizlik; kansızlık, tiroit hastalıkları, enfeksiyonlar, uyku sorunları, beslenme yetersizlikleri, kullanılan ilaçlar ve kalp, böbrek veya karaciğer hastalıkları dâhil pek çok nedenle görülebilir. Nedeni araştırılmadan takviye başlamak, asıl sorunun tanınmasını geciktirebilir.

▪︎ Halsizlik belirginse, günlük yaşamı etkiliyorsa, tekrarlıyorsa veya birkaç haftadır sürüyorsa aile hekiminize ya da ilgili hekime başvurun.

▪︎ Hekim, öykünüze ve muayenenize göre gerekli görürse kan sayımı, demir depoları, tiroit, böbrek-karaciğer işlevleri, B12 veya D vitamini gibi incelemeleri planlayabilir. Herkese aynı testlerin yapılması ya da gelişigüzel tahlil istenmesi gerekmez.

▪︎ Bayılma, göğüs ağrısı, istirahatte belirgin nefes darlığı, yeni gelişen bilinç bulanıklığı veya ciddi çarpıntı varsa acil tıbbi yardım alın.

▪︎ Sararma, koyu renk idrar, şiddetli kusma, idrar miktarında belirgin azalma, yaygın şişlik ya da takviye başladıktan sonra ortaya çıkan ciddi döküntü ve nefes darlığında gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

*BİLİNÇLİ KULLANIM İÇİN KISA REHBER*

▪︎Takviyeye başlamadan önce neden kullanacağınızı belirleyin; mümkünse hekim değerlendirmesi alın.

▪︎Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve takviyeleri hekiminize veya eczacınıza söyleyin.

▪︎Ürünün içeriğini, günlük porsiyonunu ve elementel mineral miktarını okuyun.

▪︎Kan tahlili öncesinde biotin kullandığınızı mutlaka bildirin.

▪︎Böbrek veya karaciğer hastalığınız varsa, hamileyseniz ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız kendi başınıza takviye başlamayın.

▪︎Takviyeyi sağlıklı beslenmenin, muayenenin veya gerekli tedavinin yerine koymayın.

Genç ve zinde görünme isteği anlaşılır; fakat sağlığımızı korumanın yolu, her ürünü denemek değil, ihtiyacımızı doğru belirlemektir. Tahlil ve muayene sonucunda eksiklik saptanırsa, uygun ürün ve doz sağlık profesyonelinin önerisiyle değerlendirilmelidir.

Gençleşmeye çalışırken sağlığımızdan olmayalım; bilinçli kullanalım, hekime danışalım.

*KAYNAKLAR*

▪︎ T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Güvenilir Gıda: Takviye edici gıdalarda önerilen günlük kullanım miktarı ve aşırı kullanımın riskleri

▪︎ ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA): Biotinin troponin testleriyle etkileşimi

▪︎ ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), Besin Takviyeleri Ofisi: Magnezyum bilgi notu

▪︎ Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS): Yorgunluk ve halsizlik hakkında bilgi —