*MERHUM DAHİLİYE UZMANI*
*DR. MUSTAFA HÂZIM AÇANAL*
*Araştıran, hazırlayan ve derleyen:*
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU
*Kıymetli Dostlarım,* *Değerli Okuyucularım;*
Bugün sizlere, ömrünü Urfalı hemşehrilerinin sağlığına ve hizmetine adamış, şehrimizin yetiştirdiği kıymetli hekimlerden merhum Dahiliye Uzmanı Dr. Mustafa Hâzım Açanal’ı anlatmak istiyorum.
Dr. Mustafa Hâzım Açanal, 1919 yılında Urfa’da dünyaya geldi. Babası, Millî Mücadele yıllarındaki hizmetleriyle de tanınan Müftü Hasan Açanal’dı. Ailenin ilim ve hizmet geleneği içinde yetişen Dr. Hâzım Açanal, 1936 yılında Haydarpaşa Lisesi’nden, 1942 yılında İstanbul Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Ardından memleketi Urfa’ya dönerek hekimliğe başladı. 1966 yılında İstanbul Tıp Fakültesinde ihtisas eğitimine başladı; 1970 yılında İç Hastalıkları Uzmanı unvanını aldı ve Urfa’da hekimlik hizmetini sürdürdü.
Urfa’nın ilk hekimleri arasında anılan Dr. Hâzım Açanal, meslek hayatı boyunca bilgisini ve emeğini hemşehrilerinin sağlığı için kullandı. Urfa Verem Savaş Derneği Başkanlığı yaptı; halkı verem hastalığı ve korunma yolları hakkında bilgilendirmek amacıyla konferanslar verdi. Hekimliği yalnızca muayene ve tedaviyle sınırlı görmeyip toplum sağlığına katkıda bulunmayı da görev bildi.
Onu tanıyanların ve kendisinden hizmet alanların hatıralarında Dr. Hâzım Açanal; hastasını dikkatle dinleyen, mesleğine bağlı, alçak gönüllü ve yardımsever bir hekim olarak yer alıyor. Hemşehrilerinin aktardığına göre özellikle cuma günleri muayenehanesine gelen hastalardan çoğu zaman ücret almaz, maddi imkânı olmayanları geri çevirmezdi.
Bu yardımseverliğini anlatan güzel bir hatıra, Reşat Kuşçuoğlu’nun yazısında da yer alıyor. Kuşçuoğlu, Dr. Açanal’a muayene olduğunu ve ücretini ödemek için ısrar etmesine rağmen doktorun, “Tanımadıklarımdan bile almadığım oluyor, senden mi alacağım” diyerek ücreti kabul etmediğini aktarıyor. Bu anı, onun hastalarına yaklaşımını ve insan sevgisini anlatan anlamlı örneklerden biridir.
Urfalıların dilinde onun için, “Urfa’da derdini dinlemediği, elinden geldiğince yardımcı olmadığı kimse yok gibiydi” denmesi boşuna değildir. Nice insanın derdini dinledi, hastalığına çare aradı; ihtiyaç sahiplerine imkânı ölçüsünde yardım etti. Hekimliği, mesleki bilgisi kadar merhameti ve insan sevgisiyle de hatırlanıyor.
Dr. Mustafa Hâzım Açanal, Süreyya Hanım’la kurduğu aile yuvasında çocuklarını yetiştirdi. Kızı, meslektaşım Ecz. Zemzem Gülender Açanal da babasının hizmet anlayışını kendi hayatında sürdürdü. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nden mezun oldu ve uzun yıllar eczacı olarak halkımıza hizmet etti. Sosyal çalışmaları ve kamu görevleriyle tanındı; Şanlıurfa Belediye Meclis Üyeliği, Belediye Başkan Vekilliği ve 27. Dönem Şanlıurfa Milletvekilliği görevlerinde bulundu.
Kendisiyle ailece uzun yıllar bir araya gelme ve sohbet etme imkânımız oldu. Hanımefendiliğini, kişiliğini ve saygın duruşunu her zaman takdir ettim. Bu güzel vasıflarında, yetiştiği ailenin köklü değerlerinin ve terbiyesinin izlerini görmek mümkündür.
Dr. Mustafa Hâzım Açanal, 2018 yılında aramızdan ayrıldı. Ardında yıllar boyunca sürdürdüğü hekimlik hizmetini ve kendisini tanıyanların gönlünde yaşayan güzel hatıraları bıraktı.
Bugün onu anarken mesleğine bağlılığını, hastalarına gösterdiği şefkati, ihtiyaç sahiplerine uzattığı yardım elini ve memleketine duyduğu sevgiyi saygıyla yâd ediyoruz. Böyle kıymetli şahsiyetlerin hayatı, gelecek kuşaklara hizmetin, merhametin ve insanlık borcunun güzel örneklerini bırakıyor.
*Not ve Çağrı*
Dr. Mustafa Hâzım Açanal’ı tanıyan, kendisinden hekimlik hizmeti alan, birlikte çalışan ya da onunla ilgili kıymetli bir hatırası bulunan dostlarımız varsa, anılarını grupta veya özelden benimle paylaşabilirler. İleteceğiniz hatıraları metnin uygun yerlerine ekleyerek bu yazıyı daha kapsamlı ve kalıcı bir vefa yazısına dönüştürmek isterim.
*Kaynaklar*
• Müslüm Akalın, “Urfa’da Miftahîzade Ailesi”, ŞURKAV Şanlıurfa Kültür Sanat Tarih ve Turizm Dergisi, Aralık 2024, s. 65–66.
https://www.surkav.org.tr/images/upload/20250210151546-13687-86963.pdf
• Sibel Gücüyener, Ş. Aksoy ve N. Aksoy, “Urfalı Hemşehrilerin Sağlığına Adanmış Bir Ömür: Dr. Mustafa Hazım Açanal”, IV. Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Günleri Özet Kitabı, s. 48, Adana, 2005.
Eserin bibliyografik kaydı: https://tttk.org.tr/wp-content/uploads/2019/07/T%C3%BCrk-T%C4%B1p-Tarihi-Bibliyografyas%C4%B1.pdf
• Türkiye Büyük Millet Meclisi, Zemzem Gülender Açanal biyografisi.
https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/MilletvekiliDetay?DonemId=f72877c2-f508-037b-e050-007f01005610&Id=f72877c2-dc54-037b-e050-007f01005610
• Reşat Kuşçuoğlu, “Babasının Kızı; Zemzem Gülender Açanal”, Yeni Urfa Gazetesi — Dr. Hâzım Açanal’la ilgili hemşehri hatırası.
https://www.yeniurfagazetesi.com/haber-babasinin-kizi-zemzem-gulender-acanal-54609.html
“Ecz. Bakır Yeğenoğlu’nun kişisel tanıklıkları:
Dr. Mustafa Hâzım Açanal’dan hizmet almış hastalardan yıllar içinde dinlediği anlatımlar ve Açanal ailesiyle yapılan sohbetlerde edinilen bilgiler.”
Merhum Dr. Mustafa Hâzım Açanal’a Allah’tan rahmet; kıymetli meslektaşım Ecz. Zemzem Gülender Hanımefendi başta olmak üzere ailesine, yakınlarına ve onu sevgiyle hatırlayan bütün hemşehrilerimize sabır ve başsağlığı diliyorum.
Mekânı cennet, ruhu şad olsun.
Vefa ile, saygı ile…
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU
