Köşe Yazısı

*YÜZE ANİDEN SAPLANAN ELEKTRİK ÇARPMASI GİBİ AĞRI:*

Ecz. Bakır YEGENOĞLU

Ecz. Bakır YEGENOĞLU

Tüm Yazıları Gör
*YÜZE ANİDEN SAPLANAN ELEKTRİK ÇARPMASI GİBİ AĞRI:*

*TRİGEMİNAL NEVRALJİ NEDİR?*

Yüzdeki şiddetli ağrılar her zaman diş kaynaklı olmayabilir.

*Araştıran, hazırlayan ve derleyen:*
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU

Bu paylaşım akademik ve bilgilendirme amaçlıdır; tanı koyma veya tedavi etme amacı taşımaz.

👇👇🏼👇👇🏼👇👇🏼

*Kıymetli dostlarım, değerli okuyucularım;*

Yüzün bir tarafında aniden başlayan, kısa süreli fakat çok şiddetli ağrılar yaşayan kişiler, bunun nedenini merak edebilir. Bu ağrıların olası nedenlerinden biri trigeminal nevraljidir. Ancak benzer ağrılara diş ve çene sorunları başta olmak üzere başka sağlık sorunları da yol açabilir. Bu nedenle tanı, hekim değerlendirmesiyle konulmalıdır.

*Trigeminal nevralji nedir?*

Trigeminal sinir, yüzün duyusunu beyne taşıyan temel sinirlerden biridir. Bu sinirin dağılım alanında tekrarlayan, genellikle tek taraflı ve ani ağrı atakları trigeminal nevraljiyi düşündürebilir.

Ağrı çoğunlukla elektrik çarpması, bıçak saplanması veya şimşek çakması gibi tarif edilir. Ataklar genellikle birkaç saniye sürer, çoğunlukla iki dakikaya kadar devam eder ve gün içinde tekrarlayabilir. Bazı kişilerde ataklar arasında hafif, sürekli bir ağrı da bulunabilir.

*Olası nedenleri nelerdir?*

Trigeminal nevraljinin sık görülen nedenlerinden biri, beyin sapına yakın bölgede bir kan damarının sinire temas etmesi veya baskı yapmasıdır. Ancak her hastada belirgin bir neden bulunamayabilir.

Daha seyrek olarak multipl skleroz gibi siniri etkileyen hastalıklar veya başka yapısal sorunlar araştırılabilir. Hekim, muayene ve öyküye göre gerekli görürse MR isteyebilir. MR, olası başka nedenleri ve sinir ile damar arasındaki ilişkiyi değerlendirmeye yardımcı olur; tek başına tanı koydurmaz.

*Ağrıyı neler tetikleyebilir?*

Bazı kişilerde günlük ve normalde ağrıya yol açmayan uyaranlar atağı başlatabilir:

▪︎Yüze hafifçe dokunmak veya tıraş olmak

▪︎Diş fırçalamak, konuşmak ya da çiğnemek

▪︎Yüz yıkamak

▪︎Soğuk hava veya rüzgâr

▪︎Bazı yiyecek ve içecekler

Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir; bazı ataklar belirgin bir tetikleyici olmadan da başlayabilir.

Ağrının ne zaman başladığını ve öncesinde ne yapıldığını not etmek hekime yardımcı olabilir.

*Hangi doktora ve bölüme başvurulmalıdır?*

▪︎Nöroloji:
Tanı ve ilaç tedavisinin değerlendirilmesi için genellikle ilk başvurulacak bölümdür.

▪︎Diş Hekimliği:
Ağrının diş veya çene kaynaklı olup olmadığını değerlendirmek için başvurulabilir.

▪︎Beyin ve Sinir Cerrahisi:
İlaç tedavisi yeterli olmazsa veya yan etkiler nedeniyle sürdürülemezse, cerrahi ve girişimsel seçeneklerin değerlendirilmesi için başvurulabilir.

▪︎Ağrı tedavisiyle ilgilenen uzmanlar:
Gerekli görülen durumlarda tedavi sürecine destek olabilir.

Dişlerde ağrıyı açıklayacak bir sorun bulunmazsa, gereksiz diş çekimi veya kanal tedavisi gibi işlemlerden kaçınmak için nöroloji değerlendirmesi alın. Yüzde uyuşma veya his kaybı gibi bulgular varsa bunları hekiminize mutlaka bildirin.

*Tedavi seçenekleri nelerdir?*

Tedavi, tanı ve olası neden değerlendirilerek kişiye özel planlanır. İlk aşamada genellikle sinir ağrısını kontrol etmeye yönelik ilaçlar kullanılır. Avrupa Nöroloji Akademisi kılavuzunda karbamazepin veya okskarbazepin ilk seçenek ilaçlar arasında yer alır; hangi ilacın uygun olduğuna hekim karar verir. Bu ilaçların doz ve yan etkileri takip gerektirir. İlaçları kendi kendinize başlatmayın, dozunu değiştirmeyin veya kesmeyin.

İlaçlar yeterli olmazsa veya yan etkiler nedeniyle sürdürülemezse, uygun hastalarda cerrahi ya da başka girişimsel yöntemler uzmanlarca değerlendirilebilir.

*Günlük yaşamda nelere dikkat edilmeli?*

▪︎Ağrıyı tetiklediği fark edilen uyaranlara karşı günlük önlemler alın; ancak ağız ve yüz bakımını ihmal etmeyin.

▪︎Ağrı nedeniyle yemek yemek veya su içmek zorlaşıyorsa bunu hekiminize söyleyin.

▪︎Yeni başlayan yüz kayması, kol veya bacakta güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu gibi belirtiler olursa acil yardım alın.

*Kaynaklar*

1.International Headache Society. International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3): Trigeminal neuralgia.

2.Bendtsen L, et al. European Academy of Neurology guideline on trigeminal neuralgia. European Journal of Neurology. 2019.

3.Türk Nöroşirürji Derneği. Beyin ve Sinir Cerrahisinde Kanıta Dayalı Rehberler: Trigeminal nevralji.

4.NHS. Trigeminal neuralgia: symptoms and diagnosis.
🙏🙏🙏🙏🙏

*TRİGEMİNAL NEVRALJİ NEDİR?*

Yüzdeki şiddetli ağrılar her zaman diş kaynaklı olmayabilir.

*Araştıran, hazırlayan ve derleyen:*
Ecz. Bakır YEĞENOĞLU

Bu paylaşım akademik ve bilgilendirme amaçlıdır; tanı koyma veya tedavi etme amacı taşımaz.

👇👇🏼👇👇🏼👇👇🏼

*Kıymetli dostlarım, değerli okuyucularım;*

Yüzün bir tarafında aniden başlayan, kısa süreli fakat çok şiddetli ağrılar yaşayan kişiler, bunun nedenini merak edebilir. Bu ağrıların olası nedenlerinden biri trigeminal nevraljidir. Ancak benzer ağrılara diş ve çene sorunları başta olmak üzere başka sağlık sorunları da yol açabilir. Bu nedenle tanı, hekim değerlendirmesiyle konulmalıdır.

*Trigeminal nevralji nedir?*

Trigeminal sinir, yüzün duyusunu beyne taşıyan temel sinirlerden biridir. Bu sinirin dağılım alanında tekrarlayan, genellikle tek taraflı ve ani ağrı atakları trigeminal nevraljiyi düşündürebilir.

Ağrı çoğunlukla elektrik çarpması, bıçak saplanması veya şimşek çakması gibi tarif edilir. Ataklar genellikle birkaç saniye sürer, çoğunlukla iki dakikaya kadar devam eder ve gün içinde tekrarlayabilir. Bazı kişilerde ataklar arasında hafif, sürekli bir ağrı da bulunabilir.

*Olası nedenleri nelerdir?*

Trigeminal nevraljinin sık görülen nedenlerinden biri, beyin sapına yakın bölgede bir kan damarının sinire temas etmesi veya baskı yapmasıdır. Ancak her hastada belirgin bir neden bulunamayabilir.

Daha seyrek olarak multipl skleroz gibi siniri etkileyen hastalıklar veya başka yapısal sorunlar araştırılabilir. Hekim, muayene ve öyküye göre gerekli görürse MR isteyebilir. MR, olası başka nedenleri ve sinir ile damar arasındaki ilişkiyi değerlendirmeye yardımcı olur; tek başına tanı koydurmaz.

*Ağrıyı neler tetikleyebilir?*

Bazı kişilerde günlük ve normalde ağrıya yol açmayan uyaranlar atağı başlatabilir:

▪︎Yüze hafifçe dokunmak veya tıraş olmak

▪︎Diş fırçalamak, konuşmak ya da çiğnemek

▪︎Yüz yıkamak

▪︎Soğuk hava veya rüzgâr

▪︎Bazı yiyecek ve içecekler

Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir; bazı ataklar belirgin bir tetikleyici olmadan da başlayabilir.

Ağrının ne zaman başladığını ve öncesinde ne yapıldığını not etmek hekime yardımcı olabilir.

*Hangi doktora ve bölüme başvurulmalıdır?*

▪︎Nöroloji:
Tanı ve ilaç tedavisinin değerlendirilmesi için genellikle ilk başvurulacak bölümdür.

▪︎Diş Hekimliği:
Ağrının diş veya çene kaynaklı olup olmadığını değerlendirmek için başvurulabilir.

▪︎Beyin ve Sinir Cerrahisi:
İlaç tedavisi yeterli olmazsa veya yan etkiler nedeniyle sürdürülemezse, cerrahi ve girişimsel seçeneklerin değerlendirilmesi için başvurulabilir.

▪︎Ağrı tedavisiyle ilgilenen uzmanlar:
Gerekli görülen durumlarda tedavi sürecine destek olabilir.

Dişlerde ağrıyı açıklayacak bir sorun bulunmazsa, gereksiz diş çekimi veya kanal tedavisi gibi işlemlerden kaçınmak için nöroloji değerlendirmesi alın. Yüzde uyuşma veya his kaybı gibi bulgular varsa bunları hekiminize mutlaka bildirin.

*Tedavi seçenekleri nelerdir?*

Tedavi, tanı ve olası neden değerlendirilerek kişiye özel planlanır. İlk aşamada genellikle sinir ağrısını kontrol etmeye yönelik ilaçlar kullanılır. Avrupa Nöroloji Akademisi kılavuzunda karbamazepin veya okskarbazepin ilk seçenek ilaçlar arasında yer alır; hangi ilacın uygun olduğuna hekim karar verir. Bu ilaçların doz ve yan etkileri takip gerektirir. İlaçları kendi kendinize başlatmayın, dozunu değiştirmeyin veya kesmeyin.

İlaçlar yeterli olmazsa veya yan etkiler nedeniyle sürdürülemezse, uygun hastalarda cerrahi ya da başka girişimsel yöntemler uzmanlarca değerlendirilebilir.

*Günlük yaşamda nelere dikkat edilmeli?*

▪︎Ağrıyı tetiklediği fark edilen uyaranlara karşı günlük önlemler alın; ancak ağız ve yüz bakımını ihmal etmeyin.

▪︎Ağrı nedeniyle yemek yemek veya su içmek zorlaşıyorsa bunu hekiminize söyleyin.

▪︎Yeni başlayan yüz kayması, kol veya bacakta güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu gibi belirtiler olursa acil yardım alın.

*Kaynaklar*

1.International Headache Society. International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3): Trigeminal neuralgia.

2.Bendtsen L, et al. European Academy of Neurology guideline on trigeminal neuralgia. European Journal of Neurology. 2019.

3.Türk Nöroşirürji Derneği. Beyin ve Sinir Cerrahisinde Kanıta Dayalı Rehberler: Trigeminal nevralji.

4.NHS. Trigeminal neuralgia: symptoms and diagnosis.
🙏🙏🙏🙏🙏