DOLAR 31,1236 0.26%
EURO 33,8033 0.49%
ALTIN 2.035,370,15
BITCOIN 1590948-0,05%
Şanlıurfa

KAPALI

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

2023 dünyanın ‘en sıcak yılı’ olarak kayıtlara geçti

2023 dünyanın ‘en sıcak yılı’ olarak kayıtlara geçti

ABONE OL
9 Ocak 2024 21:36
Urfa Haberleri 2023 dünyanın ‘en sıcak yılı’ olarak kayıtlara geçti
0

BEĞENDİM

ABONE OL

2023 yılı, insan kaynaklı iklim değişikliğinin yol açtığı ve doğal El Nino hava olayıyla desteklenen, kayıtlardaki en sıcak yıl olarak teyit edildi.

AB’nin iklim servisi, geçen yılın, insanlar büyük miktarlarda fosil yakıt yakmaya başlamadan önceki uzun vadeli ortalamadan yaklaşık 1.48C daha sıcak olduğunu söylüyor.

BBC’nin analizine göre Temmuz ayından bu yana neredeyse her gün küresel hava sıcaklığı yılın en yüksek seviyesine çıktı. Deniz yüzeyi sıcaklıkları da önceki en yüksek değerlere ulaştı.

İngiltere meteoroloji servisi Met Office geçen hafta İngiltere’nin 2023’te kayıtlara geçen en sıcak ikinci yılını yaşadığını bildirdi. Bu küresel rekorlar, dünyayı kilit uluslararası iklim hedeflerini aşmaya daha da yaklaştırıyor.

Texas A&M Üniversitesi’nde atmosfer bilimi öğretim görevlisi olan Andrew Dessler, “Beni etkileyen şey sadece [2023’ün] rekor kırması değil, aynı zamanda önceki rekorları kırma miktarıydı” diyor.

Dessler, bu rekorlardan bazılarının tüm dünyadaki ortalamalar olduğu düşünüldüğünde “gerçekten şaşırtıcı” olduğunu söylüyor.

Olağanüstü bir sıcaklık dönemi

İnsanların atmosfere rekor miktarda karbondioksit gibi sera gazları salmaya devam etmesi nedeniyle dünyanın şu anda 100 yıl öncesine göre çok daha sıcak olduğu biliniyor.

Ancak 12 ay önce, Dünya ikliminin karmaşık davranış biçimi nedeniyle hiçbir büyük bilim kuruluşu 2023’ün kayıtlara geçen en sıcak yıl olacağını tahmin etmiyordu.

Yılın ilk birkaç ayında sadece az sayıda gün hava sıcaklığı rekoru kırdı.

Ancak daha sonra dünya, 2023’ün ikinci yarısında dikkat çekici, neredeyse kırılmamış bir günlük rekorlar serisine girdi. Haziran ayından itibaren çoğu gün yeni bir rekorla karşı karşıyayız.

BBC’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerini analizine göre, 200’den fazla gün, yılın bu dönemi için yeni bir günlük küresel sıcaklık rekoruna sahne oldu.

El Nino bağlantısı

Bu son sıcaklık artışı esas olarak, uzun vadeli insan kaynaklı ısınmanın üzerine meydana gelen El Nino koşullarına hızlı geçişle bağlantılı.

El Nino, Doğu Pasifik Okyanusu’ndaki daha sıcak yüzey sularının atmosfere ek ısı saldığı doğal bir olay.

Ancak hava sıcaklıkları bu El Niño evresinde alışılmadık bir şekilde erken arttı. El Nino maksimum güce ulaştıktan sonra 2024’ün başlarına kadar tam etkilerin görülmesi beklenmiyordu. Bu durum birçok bilim insanını iklimde tam olarak neler olup bittiği konusunda kararsız bıraktı.

ABD’deki bir bilim kuruluşu olan Berkeley Earth’te iklim bilimci olan Zeke Hausfather, “[2023’ün] neden bu kadar sıcak olduğuna dair gerçekten ilginç bir dizi soru ortaya çıkıyor” diyor.

Sonuçlar dünya çapında hissediliyor

2023’teki sıcaklığın bir diğer dikkat çekici özelliği de hemen hemen tüm dünyada hissedilmiş olması.

Dünyanın neredeyse tamamı 1991-2020 dönemindeki seviyelerden daha sıcaktı. Bu dönem, insanların 1800’lerin sonlarında büyük miktarlarda fosil yakıt yakmaya başlamasından öncesine göre yaklaşık 0,9C daha sıcaktı.

Bu rekor küresel sıcaklık, 2023 yılında Kanada ve ABD’deki yoğun sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarından, uzun süreli kuraklığa ve ardından Doğu Afrika’nın bazı bölgelerinde sellere kadar dünyanın büyük bir bölümünde birçok aşırı hava olayının kötüleşmesine yardımcı oldu.

Bunların birçoğu son zamanlarda görülenlerin çok ötesinde ölçeklerde veya yılın alışılmadık noktalarında meydana geldi.

Dünya Meteoroloji Örgütü’nün 2016-2023 yılları arasındaki Genel Sekreteri Prof Petteri Taalas, “Bunlar istatistiklerden daha fazlası. Aşırı hava koşulları her gün yaşamları ve geçim kaynaklarını yok ediyor” diyor.

Hava sıcaklığı, Dünya’nın hızla değişen ikliminin yalnızca bir ölçüsü.  Ayrıca 2023 yılında Antarktika’daki deniz buzu “akıllara durgunluk veren” bir düşüş yaşadı ve Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu da ortalamanın altında kaldı.

Kuzey Amerika’nın batısındaki ve Avrupa Alplerindeki buzullar aşırı bir erime mevsimi yaşadı ve deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulundu. Dünyanın deniz yüzeyi, Kuzey Atlantik de dahil olmak üzere çok sayıda deniz ısı dalgasının ortasında kaydedilen en yüksek sıcaklığa ulaştı.

BBC’nin Copernicus verileri üzerinde yaptığı analiz, dünya okyanus yüzeyinin 4 Mayıs’tan bu yana kesintisiz olarak rekor kırdığını gösteriyor.

2024 ve sonrası için bir uyarı

Dr. Hausfather, okyanus yüzeyindeki rekor ısının bir kısmının atmosfere kaçması nedeniyle 2024 yılının 2023’ten daha sıcak olabileceğini, ancak mevcut El Nino’nun “tuhaf” davranışları nedeniyle bundan emin olmanın zor olduğunu söylüyor.

İngiltere Meteoroloji Ofisi’ne göre bu durum, 2024 yılının ilk kez tüm takvim yılı boyunca 1.5C’lik önemli ısınma eşiğini aşma olasılığını da gündeme getiriyor.

Yaklaşık 200 ülke, 2015 yılında Paris’te küresel ısınmanın en kötü etkilerinden kaçınmak için ısınmayı bu seviyede sınırlandırmayı kabul etti. Bu değer 20 ya da 30 yıllık uzun vadeli ortalamaları ifade etmektedir, dolayısıyla 2024 yılında bir yıllık bir ihlal Paris anlaşmasının ihlal edildiği anlamına gelmeyecek.

Ancak, her sıcak yılın dünyayı uzun vadede 1.5C’yi geçmeye daha da yaklaştırmasıyla, gidişatın endişe verici yönünü vurgulamakta.

El Nino gibi doğal faktörler münferit yıllarda sıcaklıkları artırıp azaltabilse de, bu uzun vadeli küresel ısınma eğiliminin arkasında insan faaliyetleri yer almaktadır ve 2023 yılında yaşanan sıcaklıklar doğal nedenlerin çok ötesinde.

Aşağıdaki grafiğe bakın. O dönemde 1998 ve 2016 yılları, güçlü El Nino ısınmasıyla desteklenen rekor kıran yıllardı. Ancak bunlar, en koyu kırmızılarla işaretlenen yeni 2023 rekorlarına yaklaşamıyor.

Copernicus İklim Değişikliği Servisi Direktör Yardımcısı Dr. Samantha Burgess, “2023, iklim rekorlarının domino taşları gibi devrildiği olağanüstü bir yıl oldu” diyor.

Bu son uyarı, ülkelerin ilk kez artan sıcaklıkların ana nedeni olan fosil yakıtlarla mücadele edilmesi gerektiği konusunda anlaşmaya vardığı COP28 iklim zirvesinden kısa bir süre sonra geldi.

Anlaşmanın dili birçok kişinin istediğinden daha zayıf olsa da yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlar gibi alanlarda son zamanlarda kaydedilen bazı cesaret verici ilerlemelerin üzerine inşa edilmesine yardımcı olacağı umuluyor.

Araştırmacılar, 1.5C hedefinin kaçırılması muhtemel görünse de, bunun iklim değişikliğinin sonuçlarını sınırlamak için hala önemli bir fark yaratabileceğini söylüyor.

Imperial College London’da iklim bilimi alanında kıdemli bir öğretim görevlisi olan Dr. Friederike Otto, “Bunun yerine 1.6C’ye ulaşsak bile, vazgeçmekten ve mevcut politikaların bizi getireceği yer olan 3C’ye yaklaşmaktan çok daha iyi olacaktır” ve ekliyor: “Bir derecenin her onda biri önemlidir.”

Kaynak: Ajans Bizim

En az 10 karakter gerekli